Các Kiểu Gãy Xương Thường Gặp

Các Kiểu Gãy Xương Thường Gặp

Gãy xương là tình trạng mất tính liên tục của xương do lực cơ học tác động. Việc phân loại chính xác các kiểu gãy xương đóng vai trò quyết định trong chẩn đoán, lựa chọn phương pháp cố định (bó bột hay phẫu thuật) và dự đoán thời gian phục hồi của bệnh nhân.

Phân Loại Theo Tính Chất Mối Quan Hệ Với Môi Trường Ngoại Cảnh

Đây là cách phân loại cấp cứu quan trọng nhất để tiên lượng nguy cơ nhiễm trùng.

1. Gãy xương kín: Skin và tổ chức phần mềm quanh ổ gãy còn nguyên vẹn, không có vết thương hở thông với ổ gãy. Nguy cơ nhiễm trùng thấp.

2. Gãy xương hở: Ổ gãy xương thông qua vết thương ngoài da ra môi trường bên ngoài (do đầu xương nhọn đâm thủng da hoặc vật dụng gây thương tích đâm từ ngoài vào). Đây là tình trạng cấp cứu ngoại khoa khẩn cấp do nguy cơ cao bị nhiễm trùng và viêm xương tủy.

Phân Loại Theo Đường Gãy

Hình thái đường gãy hiển thị trên phim X-quang phản ảnh lực cơ học tác động vào xương:

1. Gãy ngang: Đường gãy chạy vuông góc với trục dọc của thân xương. Thường do lực va đập trực tiếp mạnh.

2. Gãy chéo: Đường gãy chạy chéo theo trục xương. Thường do lực va đập kết hợp uốn cong.

3. Gãy xoắn (Gãy xoắn ốc): Đường gãy quấn quanh trục xương như hình đinh ốc. Thường do lực vặn xoắn đột ngột (phổ biến trong chấn thương thể thao hoặc tai nạn xoắn vặn chi).

4. Gãy nhiều mảnh (Gãy phức tạp): Xương bị vỡ thành từ 3 mảnh trở lên. Thường xảy ra do chấn thương năng lượng cao như tai nạn giao thông hoặc ngã từ trên cao.

5. Gãy cành tươi (Gãy vỏ xương): Xương chỉ bị gãy/rạn một bên vỏ và cong ở bên còn lại (tương tự như bẻ một cành cây tươi). Kiểu gãy này hầu như chỉ gặp ở trẻ em do xương còn độ dẻo đàn hồi cao.

6. Gãy lún/Gãy ép: Các mảnh xương gãy bị ép chặt và lún vào nhau. Thường xảy ra ở vùng xương xốp như đốt sống lưng (ở người loãng xương) hoặc lồi cầu xương đùi/xương chày.

7. Gãy bong (Gãy giật): Một mảnh xương nhỏ bị đứt rời ra do dây chằng hoặc gân cơ co rút quá mạnh giật kéo theo (thường gặp ở khớp cổ chân, đầu gối, khớp khuỷu).

Phân Loại Theo Mức Độ Di Lệch Của Xương

1. Gãy không di lệch: Xương bị gãy rạn hoặc gãy đôi nhưng các đầu xương vẫn giữ nguyên vị trí giải phẫu chuẩn.

2. Gãy có di lệch: Các đầu xương gãy bị xê dịch khỏi vị trí ban đầu. Các dạng di lệch bao gồm:

   1. Di lệch sang bên (trái/phải, trước/sau)

   2. Di lệch xa/chồng ngắn (hai đầu xương xa nhau hoặc trượt đè lên nhau làm ngắn chi)

   3. Di lệch gập góc (trục xương bị cong lệch góc)

   4. Di lệch xoay (đầu xương gãy bị xoay quanh trục)

Phân Loại Theo Nguyên Nhân Gây Gãy

1. Gãy xương do chấn thương: Do lực tác động mạnh đột ngột từ bên ngoài (tai nạn giao thông, tai nạn lao động, té ngã, chấn thương thể thao).

2. Gãy xương bệnh lý: Xương bị gãy dù chỉ chịu tác động của một lực rất nhẹ (hoặc chuyển động sinh hoạt bình thường) do cấu trúc xương đã bị suy yếu bởi các bệnh lý sẵn có như loãng xương nặng, ung thư xương, u xương hoặc viêm xương.

3. Gãy xương do mỏi (Stress fracture): Các vết rạn xương rất nhỏ tích tụ theo thời gian do xương phải chịu lực tác động lặp đi lặp lại liên tục (thường gặp ở vận động viên điền kinh, quân nhân tập luyện cường độ cao).

Mỗi kiểu gãy xương đều yêu cầu phác đồ xử trí và thời gian bất động khác nhau. Việc chẩn đoán đúng hình thái đường gãy qua phim chụp X-quang hoặc CT-Scan giúp bác sĩ đưa ra quyết định can thiệp chính xác nhất nhằm khôi phục toàn diện chức năng vận động cho người bệnh.